W tym roku 6 grudnia wypada w niedzielę, więc najważniejsza mikołajkowa noc, z 5 na 6 grudnia, to noc z soboty na niedzielę. Masz więc cały sobotni wieczór na wspólną grę. Słowo przygotowało się samo: z liter MIKOŁAJKI ułożysz 188 innych słów ze słownika Literata, od KI po KOŁKAMI.
Tradycję w kilku zdaniach opisuje rządowy serwis Powroty.gov.pl: biskup Miry w Licji, data jego śmierci jako dzień obdarowywania, prezenty pod poduszką, w skarpecie lub w bucie. Serwis przypomina też, że w części kraju prezenty przynosi ktoś inny: Gwiazdor w Wielkopolsce i na Warmii, Gwiazdka na Dolnym Śląsku. Jeśli u was rządzi Gwiazdor, zabawy niżej działają tak samo – zmienisz tylko hasło startowe.
Policz, zanim zaczniesz: co siedzi w słowie MIKOŁAJKI
Dziewięć liter, w tym dwa I i dwa K. Przepuściłam je przez wyszukiwarkę wyrazy z liter MIKOŁAJKI, opartą na słowniku z 3 240 240 hasłami i formami. Wynik: 189 pozycji, czyli 188 słów plus samo hasło. Najwięcej jest słów czteroliterowych – 60. Ośmioliterowców nie ma wcale.
Do gry z dziećmi nie potrzebujesz wszystkich 188. Słownik zawiera też formy w rodzaju AKII czy KŁOMI, które sprawdzą się w turnieju, ale przy stole wywołają tylko spór. Poniżej masz słowa, które siedmiolatek zna albo zrozumie po jednym zdaniu wyjaśnienia. Punkty liczę według polskiej punktacji Scrabble, bez premii planszy.
| Długość | Ile w słowniku | Łatwe na start | Przykład i punkty |
|---|---|---|---|
| 2 litery | 14 | JA, MA, MI, OK | OK – 3 |
| 3 litery | 32 | JAK, KIJ, MAK, MAJ, KOK | KIJ – 6 |
| 4 litery | 60 | KOŁA, MIŁO, MAŁO, MOJA, MIJA | KOŁA – 7 |
| 5 liter | 54 | KOMIK, KOŁKI, KIJKI, JAMKI | KOŁKI – 9 |
| 6 liter | 23 | KOŁAMI, KIJAMI, KOMIKI, OMIJAŁ | OMIJAŁ – 11 |
| 7 liter | 5 | KIJKAMI, KOŁKAMI | KOŁKAMI – 12 |
Ciekawostka dla starszych: samo MIKOŁAJ (7 liter, 13 punktów) ma w słowniku dokładnie jeden pełny anagram – ŁOJKAMI. Sprawdzisz to w zakładce anagramy słowa MIKOŁAJ. Z siedmiu liter imienia da się ułożyć łącznie 140 innych słów.
Trzy zabawy na wieczór 5 grudnia
1. Wyścig do sześćdziesięciu
- Napisz MIKOŁAJKI dużymi literami na kartce i połóż ją na środku stołu.
- Ustaw minutnik na 5 minut. Każdy wypisuje tylko słowa czteroliterowe.
- Po sygnale czytajcie listy na głos. Słowo, które ma tylko jedna osoba, daje 2 punkty, powtórzone – 1 punkt.
- Na koniec zdradź, że słownik zna 60 takich słów. Zapytaj: ile znaleźliście razem?
Ten wariant dobrze działa z dziećmi w wieku 8–12 lat. Młodszym daj słowa dwu- i trzyliterowe – jest ich razem 46, więc nikt nie zostanie z pustą kartką.
2. Anagram w bucie
- Wytnij z kartonu litery jednego słowa z tabeli, na przykład KOMIK.
- Pomieszaj je i włóż do buta, który dziecko zostawia na noc.
- Rano zadanie brzmi: ułóż słowo, zanim otworzysz prezent.
- Do kolejnego buta lub skarpety włóż litery z KOŁKAMI – to wersja dla rodzeństwa w wieku szkolnym.
3. Łańcuch Mikołaja
- Pierwsza osoba mówi słowo z liter MIKOŁAJKI, na przykład MAK.
- Następna musi podać słowo dłuższe o jedną literę, np. KOŁA, potem KOMIK, potem KOŁAMI.
- Kto nie znajdzie dłuższego słowa w 30 sekund, zaczyna nowy łańcuch od dwóch liter.
Najdłuższy możliwy łańcuch kończy się na siedmiu literach, bo ośmioliterowców po prostu nie ma. To dobra chwila, żeby dziecko samo sprawdziło na telefonie, czy KOŁKAMI faktycznie jest w słowniku.
Gwiazdor albo skarpeta: hasła zapasowe
W domach, gdzie prezenty przynosi Gwiazdor, hasło MIKOŁAJKI może brzmieć obco. Sprawdziłam dwa zamienniki tą samą metodą. Oba dają więcej materiału, bo mają więcej różnych liter.
| Hasło | Słów w słowniku (bez hasła) | Słowa, które dzieci znają |
|---|---|---|
| MIKOŁAJKI | 188 | KOMIK, KOŁAMI, KIJKAMI |
| GWIAZDOR | 274 | WIADRO, ODWAGI, ZDROWIA |
| SKARPETA | 332 | APTEKA, KARATE, KASETA |
GWIAZDOR ma jedną przewagę: kryje słowo ZDROWIA, które od razu nadaje się na życzenia. SKARPETA lepiej pasuje do starszych dzieci – 332 słowa to materiał na trzy, cztery rundy wyścigu.
Typowe pomyłki prowadzącego
- Zapominasz o podwójnych literach. W MIKOŁAJKI są dwa I i dwa K, ale tylko jedno O. Słowo OKO nie przejdzie, choć kusi.
- Uznajesz słowa „ze słuchu”. MIKOŁAJEK brzmi podobnie, ale ma E, którego tu nie ma. Ustal na starcie, że rozstrzyga słownik, a nie głosowanie.
- Dajesz zbyt długi czas. Przy 10 minutach dzieci tracą zapał po trzecim słowie. Krótkie rundy po 3–5 minut trzymają tempo.
- Nagradzasz tylko liczbę słów. Dodaj bonus za najdłuższe słowo rundy – wtedy opłaca się szukać KOŁAMI, a nie dziesiątego trzyliterowca.
Checklista na sobotę 5 grudnia
- Kartki i flamastry dla każdego gracza, minutnik w telefonie.
- Wydrukowana tabela z tego tekstu – jako ściąga dla dorosłego.
- Litery z kartonu do buta lub skarpety (KOMIK albo KOŁKAMI).
- Zapasowe hasło: GWIAZDOR albo SKARPETA, jeśli MIKOŁAJKI szybko się wyczerpie.
- Drobna nagroda za najdłuższe słowo.
Jeśli spodobała się wam gra na jednym długim haśle, ten sam schemat sprawdził się przy słowach z liter NIEPODLEGŁOŚĆ – tam materiału jest ponad cztery razy więcej. A na koniec listopada, przed mikołajkami, przydadzą się jeszcze andrzejkowe anagramy imion.
Metodologia: liczby pochodzą ze słownika serwisu Literat (3 240 240 haseł i form, stan na 7.11.2026). Uwzględniono słowa od dwóch liter, które da się ułożyć z liter MIKOŁAJKI z zachowaniem liczby powtórzeń. Punkty według polskiej punktacji Scrabble, bez premii.
Fot.: but z jabłkiem i pomarańczą zostawiony na noc mikołajkową. HerzenSterneBrezeln / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0, commons.wikimedia.org.
