Z trzynastu liter słowa NIEPODLEGŁOŚĆ słownik naszej wyszukiwarki wyciąga 804 poprawne wyrazy. Z siedmiu liter WOLNOŚCI — tylko 16. Jeśli 11 listopada ma przy stole być coś więcej niż rosół i telewizor, to hasło do rodzinnej gry słownej trzeba wybrać z rozmysłem. A wybór, jak pokazują liczby, wcale nie jest oczywisty.
Narodowe Święto Niepodległości wypada w tym roku w środę i jest dniem wolnym od pracy od 1989 roku, kiedy Sejm przywrócił je ustawą z 15 lutego — przypomina portal dzieje.pl Muzeum Historii Polski. Przed wojną obchodzono je oficjalnie tylko dwa razy, w 1937 i 1938 roku. Mamy więc wolny dzień w środku tygodnia i trzy tygodnie, żeby się do niego przygotować.
Jedenaście haseł na 11 listopada
Wszyscy sięgają po NIEPODLEGŁOŚĆ, bo długa i odświętna. Słusznie? Policzyłam jedenaście haseł w bazie, z której korzysta wyszukiwarka serwisu (3 240 240 form wyrazowych). Liczyłam wszystkie wyrazy od dwóch liter, które da się ułożyć z danego zestawu płytek. Punkty to suma wartości liter w polskim zestawie Scrabble, bez premii z planszy.
| Hasło (liczba liter) | Wyrazów | W tym 7+ liter | Najwyżej punktowane | Pełny anagram |
|---|---|---|---|---|
| RZECZPOSPOLITA (14) | 2797 | 867 | rzeczpospolita 19, posprzeczali 16 | — |
| BIAŁOCZERWONA (13, bez łącznika) | 2534 | 1120 | obcałowanie 16, bawełnicza 15 | — |
| NIEPODLEGŁOŚĆ (13) | 804 | 240 | niepodległość 29, nieodległość 27 | — |
| LISTOPAD (8) | 324 | 12 | listopad 12, diastol 10 | podstali |
| MAZUREK (7) | 155 | 2 | mazurek 11, urzekam 11 | urzekam |
| PIŁSUDSKI (9) | 136 | 1 | słupski 13, skupił 12 | — |
| POLSKA (6) | 113 | 0 | kolaps 9, klopsa 9 | kolaps, klopsa, kapslo |
| LEGIONY (7) | 97 | 1 | legiony 11, loginy 10 | — |
| OJCZYZNA (8) | 83 | 6 | ojczyzna 12, cyjanoz 11 | — |
| ORZEŁ (5) | 22 | 0 | orzeł 7, łez 5 | — |
| WOLNOŚĆ (7) | 16 | 1 | wolność 17, nowość 15 | — |
Pierwsza niespodzianka: RZECZPOSPOLITA bije NIEPODLEGŁOŚĆ prawie trzy i pół raza. Ma samogłoski A, E, I, O i mnóstwo spółgłosek, które lubią się łączyć. NIEPODLEGŁOŚĆ za to wygrywa punktami — Ś i Ć to razem 11 punktów, więc samo hasło jest warte 29.
Druga: WOLNOŚĆ, słowo z każdego przemówienia, jest na planszy zaskakująco skąpa. Szesnaście wyrazów to mniej, niż daje pięcioliterowy ORZEŁ (22). Na grę dla dorosłych za mało, na rozgrzewkę z dziećmi — w sam raz.
Ściąga dla prowadzącego
Kto prowadzi grę, powinien znać odpowiedzi wcześniej niż reszta stołu. Przy krótkich hasłach to wykonalne. Oto pełna lista z WOLNOŚCI, wszystkie 16 pozycji: no, noś, nowo, nowość, on, ono, oo, oś, ość, owo, wnoś, wolno, wolnoć, wolność, wolo, won. Dzieci zwykle znajdą połowę. OŚĆ (12 punktów, dzięki Ś i Ć) to najlepszy krótki ruch tej listy.
ORZEŁ daje 22 wyrazy, w tym kilka, które obronią się tylko przy słowniku: ezo, reo, łzo, zeł. Łatwe do zaakceptowania są zero, złe, zło, łez, orze. Tu prowadzący ma pole do popisu — każde sporne słowo to okazja, żeby pokazać, jak działa słownik.
Z LISTOPADA wychodzi 12 wyrazów co najmniej siedmioliterowych. Rozpoznawalne dla większości graczy: dostali, dospali, odstali, postali, podstali, latopis, pistola. Siedem długich słów z ośmiu liter — to dobry materiał na rundę finałową, w której liczą się tylko wyrazy od siedmiu liter w górę.
Jak to rozegrać przy stole
- Dobierz hasło do graczy. Dzieci: WOLNOŚĆ albo ORZEŁ (kilkanaście–kilkadziesiąt wyrazów, szybki sukces). Rodzina mieszana: LISTOPAD albo MAZUREK. Zapaleńcy: NIEPODLEGŁOŚĆ lub RZECZPOSPOLITA.
- Ustal czas. Przy krótkich hasłach wystarczy 5 minut, przy trzynastu literach dajcie sobie 10–15.
- Licz punkty jak w Scrabble. Każda litera ma swoją wartość: A, E, I, O, N po 1, Ł 3, Ś 5, Ć 6. Jedno Ć jest warte tyle, co sześć liter A.
- Sporne wyrazy sprawdzajcie od razu. Wpiszcie hasło w wyszukiwarce wyrazów z liter i porównajcie listy — rozstrzyga słownik, nie ciocia.
- Dodajcie premię za anagram. Kto z MAZURKA ułoży URZEKAM albo z LISTOPADA — PODSTALI, dostaje dodatkowe 10 punktów. Pełne przestawki pokazuje generator anagramów.
Błędy, które psują wynik
Gubienie ogonków. Ktoś pisze na kartce NIEPODLEGLOSC, „bo szybciej”. To już inna gra: bez polskich znaków nasz słownik znajduje 1022 wyrazy zamiast 804, a WOLNOSC daje 31 zamiast 16. Zasady trzeba ustalić przed startem, nie po.
Łącznik w BIAŁO-CZERWONEJ. Słownik nie zna tego zapisu ani z łącznikiem, ani bez. Traktujcie hasło jako worek liter, a nie jako słowo do zgłoszenia.
Nazwy własne. PIŁSUDSKI to świetny zestaw liter (136 wyrazów), ale samego nazwiska w słowniku gier nie ma. Ma za to SŁUPSKI za 13 punktów — ironia, która przy stole zawsze robi wrażenie.
Ł zamiast L i odwrotnie. NIEPODLEGŁOŚĆ ma jedno L i jedno Ł. PODLEGŁOŚĆ (26 punktów) wykorzystuje obie, a kto zapisze „podleglość” przez dwa L, sięga po płytkę, której w haśle nie ma.
Co dalej w kalendarzu
Środa 11 listopada to pierwszy z trzech jesiennych pretekstów do grania w rodzinie. Po nim przychodzą Andrzejki 30 listopada i Mikołajki 6 grudnia — kolejne okazje, żeby rozłożyć płytki przy wspólnym stole. Jeśli chcecie poćwiczyć wcześniej, sprawdźcie, ile słów kryje się w nazwach miesięcy — LISTOPAD wypada tam całkiem nieźle.
Patriotyzm przy planszy? Czemu nie. Byle punkty liczyć uczciwie.
Fot.: Flagi Polski i Włocławka na placu Wolności we Włocławku, 11 listopada 2017. Mariochom / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0, commons.wikimedia.org.
