162 palindromy – tyle słów czytanych tak samo od lewej i od prawej znaleźliśmy w słowniku, z którego korzystają wyszukiwarki Literata. Na 3,24 mln form daje to mniej więcej jeden palindrom na 20 tysięcy wyrazów. Dla gracza ważniejsze jest jednak co innego: które z nich da się realnie położyć na planszy i ile są warte.
Definicja jest prosta. Słownik SJP.pl opisuje palindrom jako wyraz, wyrażenie lub zdanie brzmiące tak samo przy czytaniu w obu kierunkach i podaje przykład: KAJAK. Słowo „palindrom” samo jest oznaczone tam jako dopuszczalne w grach. Historię zdań w rodzaju „Kobyła ma mały bok” opisywaliśmy w tekście o polskich palindromach od Kochanowskiego po Tuwima. Tym razem liczymy – długości, punkty i pary słów, które wspak dają inny wyraz.
Ile palindromów ma słownik i jakiej są długości
88% wszystkich znalezionych palindromów ma nieparzystą liczbę liter: 143 z 162. Tłumaczenie jest mechaniczne – słowo o nieparzystej długości ma jedną „środkową” literę, która nie potrzebuje pary. Przy długości parzystej każda litera musi wystąpić dwa razy obok siebie w samym środku (ABBA, NAAN, MEŁŁEM), a takich zbitek polszczyzna ma niewiele.
| Długość | Liczba palindromów | Przykłady |
|---|---|---|
| 2 litery | 7 | AA, EE, OO, MM |
| 3 litery | 75 | OKO, KOK, BÓB, SOS, GĘG |
| 4 litery | 5 | ABBA, AKKA, ALLA, INNI, NAAN |
| 5 liter | 55 | KAJAK, RADAR, POTOP, ZAKAZ, ZARAZ, SEDES |
| 6 liter | 7 | KARRAK, MEŁŁEM, MOŁŁOM, TILLIT |
| 7 liter | 11 | ROTATOR, JURORUJ, OWOCOWO, APOKOPA, ANILINA |
| 8 liter | 0 | – |
| 9 liter | 2 | MALAJALAM, OKRAWARKO |
Ośmioliterowego palindromu w słowniku nie ma ani jednego. Najdłuższe są dwa dziewięcioliterowce: MALAJALAM (nazwa języka drawidyjskiego) i OKRAWARKO – wołacz od „okrawarka”. Obie formy SJP.pl oznacza jako dopuszczalne w grach.
Najwięcej punktów: JURORUJ i MALAJALAM
15 punktów to maksimum, jakie daje palindrom liczony samymi wartościami płytek, bez premii. Taki wynik mają trzy słowa, ale tylko jedno nadaje się do normalnej gry.
| Słowo | Liter | Punkty (płytki) | Uwagi dla gracza |
|---|---|---|---|
| JURORUJ | 7 | 15 | tryb rozkazujący od „jurorować”; z całego stojaka to bingo, czyli +50 |
| MALAJALAM | 9 | 15 | wymaga dwóch liter już leżących na planszy |
| FFF | 3 | 15 | w polskim zestawie jest jedno F – bez blanków nie do ułożenia |
| IMAŻAMI | 7 | 13 | Ż za 5 pkt w środku słowa |
| MEŁŁEM, MOŁŁOM | 6 | 12 | potrzebne oba Ł z zestawu |
| BÓB, GĘG, ŁAJAŁ | 3–5 | 11 | krótkie i realne w środkowej fazie partii |
| OKRAWARKO | 9 | 11 | jak MALAJALAM – tylko przez cudze litery |
| KAJAK | 5 | 9 | dla porównania: najsłynniejszy palindrom |
| RADAR | 5 | 6 | same tanie litery |
Wniosek ostrożny, ale dość wyraźny: palindrom nie jest kategorią punktową. Symetria nie dodaje ani punktu, a większość przykładów z listy składa się z jedynek i dwójek. Liczy się to, że jedenaście siedmioliterowych palindromów to potencjalne bingo – ROTATOR i ANILINA zbudujesz z liter, które w worku występują często.
Słowa wspak: 694 pary, o których mało kto myśli
694 pary znaleźliśmy, gdy zamiast palindromów szukaliśmy słów, które czytane od końca dają inny wyraz ze słownika. KOT i TOK, RAK i KAR, DOM i MOD, MUR i RUM, NOS i SON – to znane z podręczników przykłady. Najwięcej par ma cztery litery (232), potem trzy (201) i pięć (174).
- WŁÓŻ / ŻÓŁW – 14 pkt w obu kierunkach; najwyżej punktowana para wśród słów, które gracz zna na co dzień.
- ZDĄŻ / ŻĄDZ – 13 pkt, dwie płytki po 5 punktów na czterech polach.
- MODUŁU / UŁUDOM – 14 pkt; ten sam zestaw liter, dwa różne kierunki ułożenia na planszy.
- METRAŻ / ŻARTEM – 12 pkt.
- AKRONIM / MINORKA i MONOTYP / PYTONOM – siedmioliterowe, czyli bingo w obie strony.
- MELANOMA / AMONALEM oraz MONOFOTO / OTOFONOM – jedyne dwie pary ośmioliterowe.
Dlaczego to ma znaczenie przy stole? Odwrócone słowo to szczególny przypadek anagramu: te same litery, inna kolejność. Jeżeli masz na stojaku litery na ŻÓŁW, sprawdź też WŁÓŻ: Ż i Ó lądują wtedy na innych polach, więc premia za literę może trafić w płytkę za 5 punktów zamiast w jedynkę. Wszystkie warianty dla danego zestawu pokaże generator anagramów – przy każdym wyniku z punktacją.
Jak sprawdzić to samemu
Najprościej wpisać słowo w wyszukiwarkę słów z liter i przejrzeć listę pełnych układów. Ciekawostka z naszego przeliczenia: ani KAJAK, ani ROTATOR nie mają w słowniku żadnego innego pełnego anagramu – z tych liter da się ułożyć tylko krótsze wyrazy. Słownik zawiera też formy odmienione, dlatego wiele palindromów to wołacze (OKRAWARKO), celowniki (MOTETOM) i tryby rozkazujące (JURORUJ, JADAJ), a nie formy podstawowe.
Metodyka
Liczyliśmy 29 października 2026 r. na pliku słownika używanym przez narzędzia serwisu (3 240 240 form). Za palindrom uznaliśmy każdy wyraz od dwóch liter wzwyż, identyczny z własnym odwróceniem; pary „wspak” liczyliśmy raz (KOT/TOK to jedna para). Punkty to suma wartości płytek polskiego Scrabble’a stosowana przez kalkulator serwisu, bez premii planszowych i bez 50 punktów za bingo. Dopuszczalność wybranych słów sprawdziliśmy dodatkowo w SJP.pl; w innej wersji słownika turniejowego wyniki mogą się nieznacznie różnić.
Fot. Drewniane płytki starszej holenderskiej edycji Scrabble. Dascandy / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0, commons.wikimedia.org.
