Na 43 546 form ze słownika serwisu, które zawierają literę Ć, aż 34 221 kończy się właśnie na niej. Cztery na pięć. Jeśli więc trzymasz Ć na stojaku i szukasz dla niej miejsca w środku planszy, szukasz w złym miejscu. Poniżej masz liczby, listy i trzy ćwiczenia, po których płytka za 6 punktów przestanie wędrować do worka przy pierwszej wymianie.
Wartości liter i skład kompletu bierzemy z tabeli Polskiej Federacji Scrabble: w polskim zestawie 100 płytek jest jedno Ć za 6 punktów, obok jednego Ń za 7 i jednego Ź za 9. Resztę policzyliśmy sami na pełnym słowniku serwisu – 3 240 240 form.
Gdzie siedzi Ć: koniec wyrazu albo przed spółgłoską
Ć występuje w 1,34% wszystkich form. To mniej niż Ń (103 679 form, o czym pisaliśmy w tekście o słowach z literą Ń), ale prawie dwa razy więcej niż Ź. Powód jest prosty: na Ć kończy się bezokolicznik. ROBIĆ, CZYTAĆ, IŚĆ, BYĆ – każdy czasownik daje co najmniej jedną taką formę.
Ortografia zamyka resztę drzwi. Przed samogłoską piszemy CI, nie Ć: mówimy KOŚĆ, ale KOŚCI. W całym słowniku znaleźliśmy tylko 106 form z Ć przed samogłoską – głównie rzadkie zapożyczenia w rodzaju ĆAKRA czy AĆARJA. W praktyce turniejowej możesz o nich zapomnieć.
Zwróć uwagę na grupę ĆC. To w większości tryb rozkazujący w liczbie mnogiej: PŁAĆCIE, BAŁAMUĆCIE. Kiedy na planszy leży CIE, Ć często da się wstawić przed nim.
Ćwiczenie 1: dwuliterówki, które Ć zamienia w ruch
Najpierw zła wiadomość: w słowniku nie ma ani jednego dwuliterowego słowa z Ć. Dobra wiadomość jest ważniejsza. Do 29 dwuliterówek dokleisz Ć na końcu i dostaniesz poprawne słowo:
AJ, AU, BA, BI, BO, BY, DA, DY, IM, JA, JĄ, KI, KO, KU, LA, MA, MĄ, MY, NA, NI, NU, OJ, OŚ, PA, PI, PO, TO, TY, WY.
Zrób tak:
- Wypisz te 29 par na kartce i przeczytaj każdą z Ć na końcu: AJĆ, AUĆ, BAĆ… aż do WYĆ.
- Rozegraj trzy partie i przed każdym ruchem z Ć przeskanuj planszę wyłącznie pod kątem tych dwuliterówek.
- Policz, ile razy Ć wylądowało na premii. Jeśli płytka zamyka dwa słowa naraz – w poziomie i w pionie – jej 6 punktów liczysz dwa razy.
W całym słowniku takich „doklejek” jest więcej: 15 391 form staje się innym poprawnym słowem po dopisaniu Ć na końcu. Sprawdzisz je w wyszukiwarce słów z liter – wpisz swoje litery razem z Ć i patrz na końcówki.
Ćwiczenie 2: krótkie słowa z najwyższą punktacją
Z jednego kompletu, bez blanka, ułożysz 55 trzyliterowych słów z Ć, 256 czteroliterowych i 805 pięcioliterowych. Najwięcej dają te, w których Ć spotyka inne drogie litery. Punkty liczymy bez premii planszy:
| Długość | Słowa | Punkty |
|---|---|---|
| 3 | ŻĄĆ, ŻĘĆ | 16 |
| 3 | JĄĆ, JĘĆ, ŻUĆ | 14 |
| 3 | OŚĆ | 12 |
| 4 | BÓŚĆ, UŻĄĆ, UŻĘĆ, ŹGAĆ, ŻÓŁĆ | 19 |
| 4 | LEŹĆ | 18 |
| 5 | ŹGNĄĆ | 24 |
| 5 | UBÓŚĆ | 22 |
| 5 | DŹGAĆ, GRYŹĆ, PÓJŚĆ, ULEŹĆ | 21 |
Wybierz z tabeli pięć słów, których nie znasz na pamięć, i ułóż każde trzy razy z rozsypanych płytek. Co jeszcze kryją te cztery płytki, sprawdzisz w anagramach słowa ŻÓŁĆ. Pełną listę wyrazów zaczynających się od tej litery (w słowniku jest ich 1 656) znajdziesz pod adresem wyrazy na literę Ć.
Typowa pomyłka: ĆWIERĆ bez blanka
W polskim komplecie jest jedno Ć. Tymczasem 349 form w słowniku ma dwa Ć: ĆWIERĆ, ĆMIĆ, ĆPAĆ, ĆKAĆ, ĆWIERĆFINAŁ. Każde z nich ułożysz wyłącznie z blankiem albo dokładając swoje Ć do tego, które już leży na planszy. Nie planuj ruchu wokół tych słów, dopóki nie trzymasz blanka.
Druga pomyłka to wymiana Ć „na wszelki wypadek”. Zanim oddasz płytkę, sprawdź trzy rzeczy:
- czy na planszy leży któraś z 29 dwuliterówek z listy powyżej,
- czy jest wolny koniec słowa, do którego da się dopisać -Ć (BY → BYĆ, KOŚ → KOŚĆ),
- czy masz na stojaku Ś – połączenie -ŚĆ kończy 5 287 form, od RADOŚĆ po SZEŚĆ.
Siódemka z Ć: łatwiej, niż myślisz
Bez blanka da się ułożyć 3 978 siedmioliterowych i 5 955 ośmioliterowych form z Ć. Większość to bezokoliczniki, więc trenuj tak: odłóż Ć na prawy koniec stojaka i układaj pozostałe sześć liter w temat czasownika. CZYTA + Ć, ROBI + Ć – i tak do skutku, z minutnikiem ustawionym na 2 minuty.
Na koniec checklista na następną partię: Ć na końcu, nigdy przed samogłoską, dwuliterówka jako haczyk, Ś jako partner, blank tylko dla podwójnego Ć.
Metodyka: słownik serwisu (3 240 240 form, stan na 14 listopada 2026 r.), punktacja i liczba płytek według tabeli PFS, wartości bez premii planszy. Listy krótkich słów obejmują tylko wyrazy, które da się ułożyć z jednego kompletu bez blanka.
Fot. Drewniane płytki z literami. WOKANDAPIX / Wikimedia Commons, CC0, commons.wikimedia.org.
