Dictionary.com ogłosił 26 października, że słowem roku 2026 jest „maxxing”. Sprawdziłam je w słowniku Literata (3 240 240 form) i wynik jest krótki: nie ma go tam, a na polskiej planszy i tak nie miałoby szans. Ciekawsze jest to, co dostajemy w zamian — rodzina „maksów”, z których najdłuższy zajmuje całą szerokość planszy.
Według amerykańskiego słownika „maxxing” to skrót od „maximizing”: robienie czegoś na całego, wyciskanie z czegoś maksimum — od snu, przez trening, po wygląd. Stacja CBS News podała też listę finalistów: affordability, data center, unc i odyssey. Ten sam materiał przypomina, że użycie „looksmaxxing” w analizowanych mediach wzrosło od początku roku o ponad 1000%.
Dwa iksy, zero szans
Wszyscy pytają, czy „maxxing” wejdzie do polszczyzny. Gracz zada inne pytanie: czym miałabym go ułożyć? Polski zestaw do Scrabble i Literaków ma 32 litery i nie ma w nim ani Q, ani V, ani X. Słowo z dwoma iksami odpada więc dwa razy — raz w słowniku, raz w woreczku.
Na zdjęciu na górze widać holenderski zestaw z płytką X. U nas takiej nie znajdziecie i nikt nie zgłasza reklamacji.
Pozostali finaliści Dictionary.com wypadają niewiele lepiej. W angielskiej formie nie przechodzi żaden z pięciu. Ratuje się tylko jeden — i to dzięki Homerowi, nie internetowi.
| Słowo z listy Dictionary.com | Forma angielska w słowniku Literata | Polski odpowiednik | Punkty z płytek |
|---|---|---|---|
| maxxing | nie | MAKSYMALIZACJA | 22 |
| affordability | nie | — | — |
| data center | nie (DATACENTER też nie) | — | — |
| unc | nie | WUJEK | 10 |
| odyssey | nie | ODYSEJA | 11 |
Wynik 0 na 5 dla oryginałów nie dziwi: słownik do gier opiera się na SJP.pl, a anglicyzm trafia tam dopiero wtedy, gdy zacznie się odmieniać po polsku. Tak było z BOOMEREM (9 pkt) i DZIADERSEM (10 pkt) — oba są dopuszczalne.
Polskie „maksowanie” sprawdzone w słowniku
Skoro oryginał odpada, zostaje to, co polszczyzna już ma. Przepuściłam przez narzędzie Literata do anagramów i sprawdzania słów kilkanaście kandydatów. Kolumna punktów pokazuje samą wartość płytek, bez premii.
- ZMAKSYMALIZOWAĆ — 25 pkt. Piętnaście liter, czyli dokładnie szerokość planszy.
- MAKSYMALIZOWAĆ — 24 pkt; ZOPTYMALIZOWAĆ — 24 pkt; OPTYMALIZOWAĆ — 23 pkt.
- MAKSYMALIZACJA i MAKSYMALIZUJE — po 22 pkt; OPTYMALIZACJA — 21 pkt.
- MAKSYMALISTKA — 20 pkt; OPTYMALIZATOR — 19 pkt; MAKSYMALISTA — 18 pkt.
- MINIMAKSOWY — 15 pkt; MAKSIMUM — 14 pkt; MINIMAKS — 11 pkt.
- Krótko: MAKS (6), MAKSA (7), MAKSI (7), MAKSY (8).
Są też niespodzianki. ZOPTYMALIZOWANY przechodzi (21 pkt), a ZMAKSYMALIZOWANY już nie. WYMAKSYMALIZOWAĆ, MAKSOWAĆ, ZMAKSOWAĆ i MAKSOWANIE — wszystkie odrzucone. Potoczne „maksowanie” żyje w mowie, ale do słownika jeszcze nie doszło.
Drobiazg dla anagramistów: MAKS ma dokładnie jeden anagram — SMAK. Te same 4 litery, te same 6 punktów. Czy to nie lepsze hasło na 2026 rok niż kolejne „maxxing”?
Piętnaście liter na jednej linii
ZMAKSYMALIZOWAĆ to rzadki okaz: 15 liter, a plansza ma 15 pól szerokości. Ułożyć go można tylko od krawędzi do krawędzi, a z jednego stojaka (7 płytek) nie da się tego zrobić — co najmniej 8 liter musi już leżeć na planszy we właściwych miejscach. W realnej partii to raczej ciekawostka niż plan gry. Najwięcej punktów robi tu zresztą jedna płytka: Ć za 6 pkt daje prawie jedną czwartą wartości całego słowa.
W praktyce lepiej celować w krótsze formy. MAKSY z Y za 2 pkt czy MAKSI z dobrze ustawionym M na premii literowej to ruchy, które naprawdę się zdarzają.
Co dalej ze słowami roku
Sezon dopiero się zaczyna. W polskim plebiscycie PWN zgłoszenia zamknięto 25 października, głosowanie na listę finałową potrwa od 3 do 30 listopada, a zwycięzcę poznamy na gali 8 grudnia — tak podaje strona Młodzieżowego Słowa Roku. Ubiegłoroczne „szponcić” w słowniku Literata wciąż się nie pojawiło — sprawdziłam to dziś. Wcześniejszych zwycięzców przejrzeliśmy w tekście o tym, które młodzieżowe słowa roku przechodzą w Scrabble. Równolegle trwa głosowanie w plebiscycie technologicznym — tam z dziesięciu finalistów na planszę wchodzi pięć, co opisaliśmy w tekście o Technologicznym Słowie Roku 2026.
Jeśli „maxxing” do nas przyjdzie, to raczej jako „maksowanie” z polską końcówką. Wtedy sprawdzimy je jeszcze raz.
Fot.: płytki z literami (zestaw holenderski). Dascandy / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0, commons.wikimedia.org.
