Od dziś, 3 listopada, można głosować na Młodzieżowe Słowo Roku 2026. PWN pokazał finałową listę dwunastu haseł — i od razu wrzuciłam ją do słownika gier. Wynik? Na planszy przechodzi pięć. Tylko jedno przechodzi dokładnie w tym znaczeniu, w którym używa go młodzież.
Według strony plebiscytu PWN głosowanie potrwa do 30 listopada, a zwycięzcę poznamy podczas gali transmitowanej 8 grudnia. Finałową listę wyłoniło jury w składzie: Anna Wileczek, Bartek Chaciński, Jacek Pyżalski i Jakub Kostecki. Do drugiego etapu trafiły słowa zgłaszane najczęściej i zgodne z regulaminem.
Dwanaście finalistów, jedno sito
Każde hasło sprawdziłam w słowniku Literata opartym na SJP.pl — to 3 240 240 haseł i form. Punkty liczę według punktacji polskiego Scrabble, za samo ułożenie słowa, bez premii z planszy. Pary w rodzaju „aura / aura farming” liczę jako jedną pozycję, tak jak na liście PWN.
| Finalista MSR 2026 | Słownik gier | Punkty | Uwagi |
|---|---|---|---|
| AURA / aura farming | przechodzi (AURA) | 6 | AURAFARMING — brak |
| BRO | nie przechodzi | — | anagramy: BOR, ROB (po 5 pkt) |
| BROKUŁ | przechodzi | 13 | BROKUŁY 15, BROKUŁEM 16 |
| KUKIRINIARZ | nie przechodzi | — | byłoby 15 pkt |
| LARP / larpować | nie przechodzi | — | żadna forma |
| SON | przechodzi | 3 | anagram: NOS |
| PEAK | przechodzi | 6 | PEAKU 9, PEAKIEM 10 |
| PŁAKAŁ | przechodzi | 12 | anagram: KŁAPAŁ |
| SLOP | nie przechodzi | — | anagram: PLOS (6 pkt) |
| SPŁYWKA | nie przechodzi | — | anagram: SPŁYWAK (12 pkt) |
| TUFF | nie przechodzi | — | za to TUF — 10 pkt |
| UNC | nie przechodzi | — | brak anagramów |
Pięć na dwanaście, czyli 42 procent. W naszym przeglądzie dotychczasowych zwycięzców plebiscytu wyszło pięć na dziewięć. Proporcja niemal ta sama: na planszę wchodzi głównie to, co slang pożyczył ze starego zasobu.
Wygrywają stare znaczenia
Bo kto tu właściwie przechodzi? BROKUŁ jest w słowniku jako warzywo. AURA — jako pogoda i nastrój, długo przed „aura farmingiem”. SON to według SJP.pl jednostka głośności i latynoamerykański gatunek muzyczny. PŁAKAŁ to zwykła forma czasownika „płakać”. Polskie Radio Czwórka opisuje, że młodzi używają go ironicznie, a sam viral wiąże ze słowami Doroty Wellman o hejterze. Słownik ironii nie widzi, ale formę uzna.
Wyjątek jest jeden: PEAK. SJP.pl ma go w bazie — ze wskazaniem na słownik wyrazów obcych z 2001 roku — jako „szczyt, najwyższy poziom czegoś”, wymawiany [pik]. Dokładnie w tym sensie mówi się dziś „to jest peak”. Uczciwie trzeba przyznać: anglicyzm, który przeszedł do Literaków przed szkolnymi korytarzami.
Reszta to na razie słowa mówione. Kukiriniarz pochodzi od nazwy marki hulajnóg elektrycznych. Polskie Radio podaje, że tak — zwykle z przekąsem — nazywa się osobę jeżdżącą na hulajnodze. Larp kiedyś oznaczał grę fabularną na żywo. Dziś wytyka się nim pozorowanego fana. Unc, od angielskiego uncle, to starszy „wujek”, który na siłę próbuje być młodzieżowy. Na planszy żadne z nich nie istnieje.
Co położyć zamiast
Gdyby ktoś przy stole z uporem próbował ułożyć slang, oto ruchy ratunkowe z tych samych płytek. Wszystkie sprawdziłam narzędziem Anagramy:
- BRO → BOR albo ROB, po 5 pkt;
- SLOP → PLOS, 6 pkt;
- SPŁYWKA → SPŁYWAK, 12 pkt — te same litery, inna końcówka;
- TUFF → TUF, czyli skała wulkaniczna, 10 pkt z jednym F mniej;
- PEAK → APEK albo EPKA, po 6 pkt, jeśli PEAK już leży na planszy.
Najlepiej płaci BROKUŁ: w formie BROKUŁAMI daje 17 punktów, zanim dołożymy premię słowną. Przy KUKIRINIARZU szkoda tylko tych 15 punktów, których nie zobaczymy.
Co dalej
Głosowanie trwa do 30 listopada, gala — 8 grudnia. Jury przyzna też osobną Nagrodę Jury za najciekawsze słowo z definicją. Zwycięzcę sprawdzimy w słowniku tego samego dnia. A do tego czasu stawiam na to, że plansza po raz kolejny okaże się bardziej konserwatywna niż głosujący.
Fot.: płytki Scrabble na planszy. Valentijn Sessink / Wikimedia Commons, CC0, commons.wikimedia.org.
