Do 25 października można jeszcze zgłaszać kandydatów na Młodzieżowe Słowo Roku 2026. Sprawdziliśmy w słowniku Literata wszystkie słowa, które od 2016 roku stawały na podium plebiscytu PWN. Na planszy przeszłoby niecałe pół stawki, a wśród świeżych zwycięzców — jeszcze mniej.
Wydawnictwo Naukowe PWN wystartowało z 11. edycją 28 września. Według komunikatu PWN zgłoszenia trwają do 25 października, głosowanie internautów — od 3 do 30 listopada, a wynik poznamy na początku grudnia, podczas Gali MSR2026. Ubiegłoroczny finał to m.in. brainrot, GOAT, lowkey, OKPA, tuff i twin, a wygrało słowo „szponcić”.
Od sztosu do szponcenia: dziesięć lat w jednej tabeli
Jesienią 2016 roku pierwszy plebiscyt wygrał „sztos” i wtedy nikt jeszcze nie pytał, ile to warte na planszy. Rok później triumfowało „xD”, w 2018 — „dzban”, potem „alternatywka”. W 2020 roku jury nie wskazało zwycięzcy, a kolejne edycje przyniosły „śpiulkolot”, „essę”, „rel”, „sigmę” i w końcu „szponcić”. Każde z tych słów było kiedyś szkolnym korytarzem w pigułce. Tylko część z nich trafiła jednak tam, gdzie sędzia turniejowy szuka rozstrzygnięcia: do słownika gier.
Wpisaliśmy wszystkich zwycięzców do narzędzia Sprawdź słowo, opartego na bazie SJP.pl (3 240 240 haseł i form). Wynik:
| Rok | Zwycięzca MSR | Słownik Literata | Punkty (Scrabble) |
|---|---|---|---|
| 2016 | sztos | przechodzi | 6 |
| 2017 | xD | nie przechodzi | — |
| 2018 | dzban | przechodzi | 8 |
| 2019 | alternatywka | przechodzi | 17 |
| 2021 | śpiulkolot | nie przechodzi | — |
| 2022 | essa | nie przechodzi | — |
| 2023 | rel | przechodzi | 4 |
| 2024 | sigma | przechodzi | 8 |
| 2025 | szponcić | nie przechodzi | — |
Pięć z dziewięciu. Brzmi przyzwoicie, ale połowa tego wyniku to zasługa starszych znaczeń. DZBAN jest w słowniku jako naczynie, SIGMA jako grecka litera — przechodzą też SIGMY, SIGMIE i SIGMĄ (12 pkt). Ciekawy jest REL: słownik przyjmuje REL i RELE, ale już nie RELU, czyli dopełniacza, którego używa młodzież. Wniosek prosty: na planszy liczy się zapis, nie znaczenie, i nikt nie zapyta, czy kładziesz rel młodzieżowy, czy jakiś inny.
Całe podium: 25 słów, 12 na planszę
Poszliśmy dalej i sprawdziliśmy wszystkie jednowyrazowe hasła z podium (miejsca 1–3, lata 2016–2025, według zestawienia plebiscytu). Wychodzi 25 słów, z których 12 przechodzi. Najdroższe jest OGARNĄĆ z 2016 roku — 18 pkt przed premiami, dzięki Ą i Ć. Za nim ALTERNATYWKA (17) i PRESTIŻ (13).
Ciekawsze jest jednak to, jak rozkłada się ten wynik w czasie:
W pierwszych czterech edycjach na podium trafiały głównie przerobione polskie słowa: BEKA, MASAKRA, PRESTIŻ, JESIENIARA (12 pkt). Osiem z dwunastu przechodzi. Od 2021 roku przeważają anglicyzmy, skrótowce i celowo „zepsute” formy — SLAY, NPC, ŁYMYN, CZEMÓ — i wynik spada do czterech z trzynastu. Z ubiegłorocznych finalistów wymienionych przez PWN przeszła wyłącznie KLASA (7 pkt), bo to po prostu klasa. BRAINROT, FREAKY, GOAT, LOWKEY, OKPA, TUFF i TWIN odpadają.
Co z tego ma gracz
Po pierwsze: nie kładź slangu na wiarę. ESSA wygląda na zgrabne czteroliterowe zagranie, ale ani ESSA, ani ESSY nie przejdą, a zakwestionowany ruch oznacza w Scrabble stratę kolejki. Po drugie: szukaj starych dublerów. DZBANY (10 pkt), SZTOSY (8 pkt) czy AZBESTEM (12 pkt) to w pełni legalne formy. Po trzecie: słownik się zmienia — ALTERNATYWKA i JESIENIARA weszły do bazy, choć nie mają starszych znaczeń, więc tegoroczny zwycięzca też ma szansę, tylko nie od razu.
Jeśli trafisz na słowo, którego brakuje, a uważasz, że powinno być, opisaliśmy, jak zgłaszać słowa do bazy. Szerzej o tym, które słowa roku zostały w języku na dłużej, piszemy w tekście o plebiscytach na słowo roku.
Kalendarz: co dalej z MSR 2026
- do 25 października — zgłoszenia na stronie sjp.pwn.pl/msr;
- 3–30 listopada — głosowanie internautów na słowa z finału;
- początek grudnia — Gala MSR2026 i ogłoszenie zwycięzcy.
Gdy PWN opublikuje listę finałową, każde słowo da się sprawdzić w kilka sekund: wpisz je w zakładce „Sprawdź słowo” na stronie głównej Literata. Wtedy zobaczymy, czy rok 2026 przyniesie coś więcej niż kolejne zero punktów.
Fot.: drewniane płytki z literami. WOKANDAPIX / Wikimedia Commons, CC0, commons.wikimedia.org.
