718 słów – tyle wyrazów z naszego słownika da się ułożyć z liter nazwy PAŹDZIERNIK. Z liter MAJ wychodzi ich zaledwie 6. Przed nadchodzącym listopadem policzyliśmy wszystkie dwanaście miesięcy, bo nazwy miesięcy to wdzięczny materiał na rozgrzewkę przed partią, na zagadkę dla dzieci i na kalendarzowy wpis w klubie Scrabble.
Liczyliśmy w bazie, z której korzysta wyszukiwarka serwisu: 3 240 240 form wyrazowych. Punkty podajemy według polskiego zestawu płytek, który publikuje Polska Federacja Scrabble (Ź – 9 pkt, Ń – 7, Ć – 6, w zestawie jest tylko po jednej takiej płytce). Na turnieju wiążący jest jednak oficjalny słownik federacji, więc rzadsze formy z naszych list przed zawodami warto sprawdzić także tam.
Ranking: październik bije resztę roku
1641 – tyle wyników dają łącznie wszystkie miesiące. Sam październik odpowiada za 43,8% tej puli. Drugi listopad (324 słowa) ma ich ponad dwa razy mniej, a trzeci grudzień (111) – ponad sześć razy mniej.
Przewaga października nie bierze się z samej długości. Ma 11 liter, a do tego zestaw bardzo „łączliwy”: cztery samogłoski (A, E i dwa razy I), częste spółgłoski R, N, Z, D, K i dwuznak RZ, który otwiera całe rodziny wyrazów typu rzeźnik czy przednik. Listopad, choć krótszy o trzy litery, nadrabia samogłoskami I, O, A i parą S–T.
Tabela: wszystkie miesiące w liczbach
| Miesiąc | Liter | Słów | Pełne anagramy | Najdłuższe słowo (bez nazwy) | Najwięcej punktów (Scrabble) |
|---|---|---|---|---|---|
| styczeń | 7 | 52 | – | CZYSTE, SZTYCE (6) | TYCZEŃ – 15 |
| luty | 4 | 10 | TYLU | TYLU (4) | TYLU – 9 |
| marzec | 6 | 56 | CZAREM | CZAREM (6) | CZAREM – 8 |
| kwiecień | 8 | 81 | – | KWIECIE, EKWICIE (7) | KWIECEŃ – 15 |
| maj | 3 | 6 | JAM | JAM (3) | JAM – 6 |
| czerwiec | 8 | 87 | CZERWCIE, CZERWICE | CZERWCIE (8) | CZERWCIE – 10 |
| lipiec | 6 | 56 | CIEPLI, PILCIE, CLIPIE | CIEPLI (6) | CIEPLI – 9 |
| sierpień | 8 | 56 | – | SIERPIE (7) | SPIEŃ, PSIEŃ – 12 |
| wrzesień | 8 | 84 | – | WIERSZE, WIERZEŃ (7) | WIERZEŃ, RZEWIEŃ – 13 |
| październik | 11 | 718 | – | PRZEDNIAKI (10) | PRADŹNIE – 18 |
| listopad | 8 | 324 | PODSTALI, PADLISTO | PODSTALI (8) | PODSTALI – 12 |
| grudzień | 8 | 111 | – | GRUDZIE, GURDZIE (7) | DURZEŃ, RUDZEŃ – 15 |
Kolumna „Słów” to liczba, którą pokazuje wyszukiwarka, razem z samą nazwą miesiąca. Pełny anagram oznacza inny wyraz zbudowany z dokładnie tych samych liter.
Gdzie są punkty, a gdzie tylko długość
22 punkty – tyle w Scrabble jest wart sam PAŹDZIERNIK, najwięcej spośród nazw miesięcy. Ale z jedenastu liter nikt nie wyłoży go z ręki: na stojaku mieści się siedem płytek, więc tak długie słowo da się zagrać tylko przez litery leżące już na planszy. GRUDZIEŃ (19 pkt), STYCZEŃ i KWIECIEŃ (po 16) zawdzięczają wynik głównie literze Ń.
Siedem liter ma tylko jeden miesiąc: STYCZEŃ. Kto ma te płytki na stojaku, może go wyłożyć w całości i do 16 punktów za litery doliczyć premię 50 punktów za użycie wszystkich siedmiu płytek. To jedyne takie „kalendarzowe” bingo bez pomocy planszy.
86 słów siedmioliterowych kryje się w literach października. To pula potencjalnych ruchów za pełny stojak, jeśli siedem z tych liter trafi do ręki jednocześnie. Rozkład długości wygląda tak:
- 2–3 litery: 101 słów,
- 4–5 liter: 333 słowa,
- 6–7 liter: 237 słów,
- 8 liter i więcej: 47 słów.
Dla porównania listopad ma tylko 9 słów siedmioliterowych (m.in. DOSTALI, POSTALI, LATOPIS) i 3 ośmioliterowe, licząc samą nazwę. Krótsze, ale łatwiejsze do zapamiętania.
Litera Ź: mała próbka, duża stawka
Ź jest w polskim zestawie jedna i kosztuje 9 punktów. W wynikach dla października pojawia się w takich słowach jak KADŹ (14 pkt), KNIAŹ (14), KAŹNIE (15), RZEŹNIK (16) czy RZEŹNIKA (17). Ostrożnie z wnioskami: wysoka wartość litery nie oznacza, że łatwo ją ulokować. Opłaca się mieć w pamięci kilka krótkich form, bo to one zwykle mieszczą się na premiowanym polu.
Ń występuje w nazwach pięciu miesięcy: stycznia, kwietnia, sierpnia, września i grudnia, stąd sporo wysokich wyników w tabeli. Najkrótszy przykład z tej grupy to DZIEŃ z liter GRUDZIEŃ – 12 punktów za pięć płytek.
Jak powtórzyć to liczenie
Metodyka jest prosta: wpisaliśmy nazwę każdego miesiąca w mianowniku do narzędzia, minimalna długość słowa to 2 litery, każda litera użyta najwyżej tyle razy, ile razy występuje w nazwie. Punkty pochodzą z wyszukiwarki i liczą same litery, bez premii z planszy. Wynik można sprawdzić samodzielnie, np. wpisując słowa z liter PAŹDZIERNIK albo LISTOPAD; jeśli interesują Cię tylko pełne przestawienia liter, wystarczą anagramy.
Skąd w ogóle wzięły się te nazwy i co listopad ma wspólnego z liśćmi, opisaliśmy osobno w tekście o etymologii polskich nazw miesięcy. Ciekawostka na koniec: PADLISTO, jeden z dwóch pełnych anagramów listopada, jest w słowniku – choć w partii przy stole pewnie wywoła dyskusję.
Fot. Plansza pod koniec partii (fragment). JIP / Wikimedia Commons, licencja CC BY-SA 4.0, commons.wikimedia.org.
